De Grote Nationale Geheugenverfrissing: Hoe we massaal de barricaden opgingen (achteraf)
Wat is het toch heerlijk om in een land te wonen dat uitsluitend bestaat uit rebellen en verzetshelden. Je zou het bijna vergeten, maar een paar jaar geleden zaten we midden in een "pandemie". Een tijd van avondklokken, handjes wassen, mondlappen, anderhalvemeterregels en het afsluiten van verpleeghuizen. Ouderen zaten zonder enige juridische basis opgesloten tussen vier muren, in totale eenzaamheid. Maar gelukkig weten we nu, in 2026, dat werkelijk iedereen daar toen al fel tegen was.
Als je de verhalen vandaag de dag mag geloven, was Nederland destijds één groot ondergronds verzet van burgerlijke ongehoorzaamheid. De terrassen zaten stiekem vol, de mondkapjes werden massaal verbrand en de portiers bij de tehuizen stonden met tranen in de ogen te staken tegen het onrecht. "Ik deed ook maar mijn werk," horen we nu met een diepe, berouwvolle zucht. Ah, het klassieke zinnetje, waar kennen we dat ook alweer van?
De portier wist dat het wreed was, de afdelingschef wist dat het wreed was, de directeur wist dat het wreed was. Maar ja, de hypotheek moet betaald, dus deden we de deuren toch maar op slot. "Het is de schuld van de staat."
Het is een wonder hoe collectief geheugenverlies werkt. De mensen die u destijds in de supermarkt probeerden dood te kijken omdat u zonder mondkapje liep, zeggen nu met een strak gezicht: "Ik heb er nooit aan meegedaan, aan die waanzin. Ik zag vanaf dag één al dat het nergens op sloeg." Mondmasker? Nooit gedragen! Die angstige blikken boven die blauwe bekpampers destijds? Dat was vast een zenuwtic.
Dit land heeft een rijke traditie op dit gebied. Het 'verzetssyndroom' is terug van weggeweest. Na mei 1945 bleek ook ineens elke Nederlander eigenhandig de spoorwegen te hebben gesaboteerd en zat de gemiddelde zolder zo vol met onderduikers dat de vloer het begaf. Als alle verhalen kloppen, hadden we destijds miljoenen Joden moeten importeren om te voldoen aan het aantal heldhaftige overgrootouders dat we achteraf blijken te hebben gehad. De geschiedenis herhaalt zich en in dit geval beweert iedereen dat hij kritisch was, het nergens mee eens was en dat iedereen een held was.
Het is alleen zo ontzettend jammer dat we die miljoenen verzetshelden destijds nergens hebben gezien toen de verpleeghuizen dichtgingen. Maar ach, een kniesoor die daar nu nog op let. Proost op ons verzet, met terugwerkende kracht!
Gerard Krispijn