Wij zijn het enige land ter wereld waar een boer zijn aardappels niet meer uit de grond haalt omdat een computer in Bilthoven heeft berekend dat zijn bedrijf “op papier” schade aanricht aan een plukje mos dertig kilometer verderop.
Het ministerie noemt het met een prachtig woord “vrijwillige participatie”. U bent volkomen vrij om te kiezen! Mijn hoela. U mag kiezen of u uw familiebedrijf van vier generaties laat uitkopen, of dat u blijft boeren tot de stapel regels u zo hardhandig wurgt dat de bank de stekker er wel uittrekt. Kiezen tussen de strop of de kogel, dat is pas échte democratische keuzevrijheid.
De absolute hoofdrolspeler is AERIUS, een almachtig computerprogramma. AERIUS is de ultieme droom van elke ambtenaar die nog nooit een koeienvlaai van dichtbij heeft gezien. Het model bezit namelijk een bijna religieuze glazen bol.
Wetenschappers krabben zich achter de oren, het RIVM geeft toe dat er een gigantische onzekerheidsmarge in zit, maar de rechter is onverbiddelijk: de computer heeft altijd gelijk (en bedankt hè).
Als AERIUS zegt dat uw buurman drie gram stikstof te veel uitstoot, dan is dat een vaststaand feit. Meten op het bedrijf? Ben je gek, echt meten is veel te risicovol! Stel je voor dat de werkelijkheid niet overeenkomt met de agenda van het ministerie. Dan stort het hele kaartenhuis in elkaar. In Nederland meten we niet, we berekenen. Als de computer zegt dat het sneeuwt terwijl de zon schijnt, moet de boer gewoon zijn sneeuwschuiver pakken.
Ondertussen vergadert de wereldtop in Wageningen vrolijk verder in hun glanzende 'Food Innovation Hubs', gesteund door het World Economic Forum (heb je ze weer). Terwijl de echte boer klemgezet wordt in een juridisch moeras van stikstofcommissies, dromen de technocraten daar van een wereld vol kweekvlees en datagestuurde logistiek. De landbouw van de toekomst heeft namelijk helemaal geen boeren meer nodig, alleen nog maar ICT'ers en Excel-specialisten.
Dus, beste boer, niet getreurd. U wordt niet onteigend. Uw bedrijfsvoering wordt simpelweg onmogelijk gemaakt door een onnauwkeurige formule. Maar hé, dat doet u geheel op vrijwillige basis. Slikken, stikken, of gewoon vrolijk meedoen aan de transitie. Proost, op de toekomst van de Nederlandse landbouw. Als AERIUS het tenminste goedkeurt.
En we staan erbij en kijken ernaar.
Gerard Krispijn